نکاتی برای پشتیبان مربیان و مبلغان با تخصص کودک نوجوان و خانواده
 

 
 
نویسنده : مریم ادیب
تاریخ : ۱۳٩٢/٤/٧
نظرات

ما ازکودکان انتظار داریم که بتوانند رفتارهایشان را کنترل کنند. بدانند که باید از هر وسیله­ای، چه وقت و کجا استفاده کنند و سپس به مکان مشخص خود بازگردانند و مثل ما بزرگترها مرتب و با برنامه باشند!

عده­ای با تشویق و تنبیه و مجازات کودک به آموزش نظم به او می­پردازند. در مقابل  عده­ای دیگر، به آزادی کامل کودک تاکید دارند. ولی در این بین نظریه معتدلی نیز وجود دارد مبنی بر اینکه با آموزش به موقع و صرف وقت و حوصله به کودک فرصت داد تا استعدادهایش را شکوفا کرده و نظم و ترتیب را در خود به ظهور برساند.

یک شخص بالغ باید برای خود برنامه ریزی کند که چه کاری را در چه زمان و اولویتی انجام دهد و چه کاری را انجام ندهد. یعنی باید بتواند خود مدیریتی داشته باشد. اما قوانینی که برای کودک وضع می­شود و اموری که از کودک انتظار می­رود، باید متناسب با سن و موقعیت او باشد...


درخواست امور خارج از قدرت، موجب ناکامی و نافرمانی او می­شود. به تدریج با ایجاد احساس بی­فایده بودن و عدم خودباوری، وی به فردی انزواطلب، پرخاشگر و دروغگو تبدیل می­شود.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می­فرمایند: «خدا رحمت کند کسی را که فرزندش را در نیکی یاری کند. سوال شد چگونه او را در نیکی یاری کند؟ حضرت فرمودند: آنچه در توان کودک است از او بپذیرد و آنچه انجامش برای کودک سخت است، از او نخواهد.»[1]

انتظار متناسب با سن، نکته مهمی است. والدین از میزان توانایی­های فرزند خود تا حدودی اطلاع دارند. اما بعضی به خاطر اینکه مثلاً خواهر یا برادر قبلی و یا یکی از بچّه­های فامیل یک سری کارها را می­تواند انجام دهد، آنها هم انتظار دارند تا کودکشان همان کارها را انجام دهد. برای مثال نمی­توان با فرض اینکه همه­ی کودکان سه ساله می­توانند شلوار خود را بپوشند­، به محض ورود کودک به این سن، این توانایی را از او مطالبه کرد. بعضی از کارها باید تمرین شود و فرصت داده شود.

در مقابل عده­ای از والدین فرصت انجام خیلی از کارها را به فرزندانشان نمی­دهند، چون گمان می­کنند که در توان او نیست. گاهی نیز کاری از کودک مطالبه می­شود که در توان جسمی او هست، ولی در موقعیت انجام آن نیست، به طور مثال در هنگام خستگی یا بازی با دوستان و ... ممکن است کودک از انجام برخی کارها، سر باز زند.

سخت­گیری بی­مورد و یا سهل­گیری بی­جای والدین هر دو مخرب است. تمرین نظم با کودکان به معنی اجرای قوانین سخت و خشک نیست. بلکه والدین و مربیان با برنامه­ریزی و صرف وقت به مرور پیشنیازهای شکل گیری نظم ذهنی را فراهم می­کنند. بدین
ترتیب با گذشت زمان و رسیدن به پختگی لازم، رفتارهای مطلوب و نهفته در درون کودکان ما به ظهور می­رسند.

آنچه مهم است نظم و ترتیب والدین و زیبا و گرم و مهربان نگاه داشتن محیط زندگی

است. آنچه با چشم دیده میشود در ذخیره ذهن می ماند و آثار آن در دراز مدت به ظهور می رسد.
  • چند نکته کاربردی برای نظم امور والدین

والدین می­توانند با هر حجم از مشغله کاری، برای کارهای روزانه خود، برنامه­ریزی ماسبی داشته باشند. در این صورت وقت کافی برای انجام کارهای مختلف دارند و حتی می­توانند زمان بیشتری را برای فرزندانشان قرار دهند. وقتی والدین کارهایشان را به موقع انجام دهند، آرامش و روحیه بهتری دارند و همین مورد برای رفتار با کودک، بسیار کمک کننده است.

در کتاب «زن کامل»[2] این مطلب با عنوان «طرح بیست و پنج هزار دلاری شما» مطرح شده است.

در زندگی­های شهری امروز که زمان زیادی صرف رفت و آمد و معطل ماندن در ترافیک می­شود، اکتفا کردن به طبقه بندی­های بزرگ، امکان­پذیرتر از گذاشتن هر وسیله در یک جای مشخص است. حتی می­توان جعبه یا کشویی را برای وسایلی که نمی­دانید مال
چه کسی است، یا جایش کجا است، قرار دهید و برای جمع­آوری سریع روی میز­ها، وسایل را داخل آن کشو بگذارید.

اگر طبقه­بندی کلی را رعایت کنید و همه وسایل مشابه را یک جا بگذارید، سر در گم نمی­شوید. لذا چند قیچی، در چند جای منزل یا سبدها در کابینت­های مختلف نباشد.

1- برای مرتب شدن شهر ذهن انسان، لازم است که پرهیز از هرج و مرج، جزئی از خلق و خوی او بشود. در هر عملکرد ساده خود باید مراقبت داشت. از نحوه درست کردن یک سالاد تا گذاشتن کفش­ها در یک گوشه خاص یا جا کفشی، باید دوری از هرج و مرج را رعایت کرد.

علت اینکه ایمان و عبادت خدا به انسان نظم می­دهد این است که مؤمنین مراقب نماز اول وقت و ساعات افطار و سحر و مناسبتهای عبادی هفته و ماه و موقع دقیق سال خمسی خود هستند، به وضعیت ماه و خورشید و ساعات روز و شب دقت می­کنند و چگونه گذران عمر برایشان مهم است.

2- نریزید و جمع نکنید. یعنی کارها را به بعد موکول نکنید. بعد از استفاده از هر وسیله، آن را در جای خود قرار دهید
تا لازم نباشد برای جمع وجور کردن وسایل ساعتها وقت بگذارید و احساس کنید که با انبوهی از کار روبرو هستید. سعی کنید به فردی وسواسی هم تبدیل نشوید تاهمه­ی فرصت­های عمر، صرف مرتب کردن میز و کمد و شست و شو بشود. اگر چیدمان وسایل مناسب باشد و بدانید هر وسیله کجا است، کافی است.

3- گاه اینقدر جای وسایل را عوض می­کنید که حافظه­تان سردرگم می­شود آخرین بار هر وسیله را کجا دیده است. اگر کل وسایل یک کمد را با ترتیبی که داشت به کمد دیگری منتقل کنید، بار کمتری به حافظه تحمیل کرده­اید نسبت به زمانی که جای تک­تک اشیا را عوض می­کنید.

4- اگر صرفاً با خبر آمدن مهمان، شیپور نظافت و ترتیب به صدا در بیاید، فرزندان چگونه بیاموزند که ما برای خودمان ارزش قائل هستیم و برای خودمان نظیف و مرتبیم؟

5- افراد پرکار و باانگیزه برای رشد و تعالی خود و دیگران، نیازمند برنامه­های ریز و پر دقتی هستند و در بسیاری موارد، به اجرای موازی و همزمان چند فعالیت می­پردازند. اما بسیاری از مردم که وقت خالی زیاد دارند، نیازمند برنامه زمان­بندی شده­ بر اساس ساعت و دقیقه­ نیستند. کافی است فعالیت­های مورد نظر را با ترتیب مناسب در زمان قابل قبولی به انجام برسانند. شما از کدام گروهید؟

6- چقدر منتظر می­مانید تا یک­روز زمان خالی وسیعی پیدا کنید و کارهای عقب مانده را انجام دهید؟ فرصت­های فراغت کودکی گذشته و روزهای پرمشغله بزرگسالی رارسیده است! کتاب­های خوانده نشده، آرزو­ها و ای­کاش­ها را در برنامه روزانه خود قرار داده و از هر فرصت کوتاهی که بدست آمد برای مطالعه و و انجام کارها استفاده کنید. در اینصورت ظرفیت ذهنی برای یافتن ایده­های جدید و امکان انجام کارهای بعدی را پیدا می­کنید.

گردوهایی که تا سقف اتاق را گرفته
شاید نتوان به یکباره خارج کرد. اما اگر روزی یک مشت که از آن برداری، چیزی نمی­گذرد
که تمام خواهد شد.

نکته های زیادی در این زمینه قابل طرح است اما به جای نوشتن آنها یکی پس از دیگری آن را به عهده شما میگذارم. اگر همه حرف ها را بزنی کسی قدر آن را نخواهد دانست.

آن چیزی قیمتی است که با سعی و صرف وقت بدست بیاید.

«نظرات و راهکارهای شما را در ادامه خواهم آورد.»


1 «رَﺣِﻢ اﻟﻠّﻪ ﻣﻦ اَﻋﺎﻧﻪ وﻟﺪﻩ ﻋﻠﻰ ﺑِﺮّﻩ، ﻳﻘﺒﻞ ﻣﻴﺴﻮرﻩ و ﻳﺘﺠﺎوز
ﻋﻦ ﻣﻌﺴﻮرﻩ و ﻻﻳﺮهقه و ﻻ ﻳﺤﺮق ﺑﻪ» ﻓﺮوع کاﻓﻰ، ج۶، ص۵٠

2 زن کامل، مارابل مورگان، ترجمه­ی پریسا علی نیا


 
 
سلام بر همه دوستان خوب- لیسانس ریاضی و علوم کامپیوتر، کارشناس ارشد روانشناسی تربیتی و علاقمند و پیگیر در یادگیری مفاهیم آیات و روایات هستم. نویسنده و مدرس کتابهای تربیت دینی کودک و نوجوان، لحظه ای درنگ (پرورش مهارتهای تفکر) و جزوه قرآن فکری، و مسئول گروه و وبلاگ مربیان قرآن پژوه کودک -نوجوان و خانواده هستم و در مدرسه دانشجویی قران و عترت دانشگاه تهران تدبر ترم1 و 2 و 5 را در ترمهای مختلفی درس میدم. .همچنین همکاری با دوستان از جمله خانمها دستغیب، حکیمی، شکوهی و هاشمی در تنظیم کتابهای آماده چاپ: پرورش تفکر کوچک و بزرگ، کاردستی ها و نقاشی های خلاق، بازی ها و فعالیت ها برای بچه ها خوشبخت، آموزش نظم و ترتیب، جشن ها و مناسبتهای شاد و خلاق و جشن عبادت و البته کلی دوست و همکار در تهران و شهرستان داریم که پخش کتابها یا برگزاری کلاس های کودک نوجوان یا خانواده را با هماهنگی و پشتیبانی گروه اجرا می کنند. اگر می خواهید شما هم با دغدغه رهبری همراه شده و مربی کودک نوجوان یا خانواده بشوید یا در زمینه های فرهنگی مفید نقش آفرینی موثرتری داشته باشید: کلاسهای هر ترم در مدرسه دانشجویی قرآن و عترت دانشگاه تهران برای ثبت نام در دوره های تدبر در قران، دوره های رشد، پرورش تفکر، ساختار وجودی انسان و ... را در سایتش ببینید. http://ahlebaytschool.ir/ تلفن: مدرسه اهل بیت نبوت علیهم السلام (زیرمجموعه مدرسه دانشجویی قرآن و عترت دانشگاه تهران) برای هماهنگی کلاسها و سفارش پست و ارسال کتاب: 66464377. آدرس کانال مربیانمون: https://telegram.me/morabiane_koodak پر سعی و با خشیت باشید. :)

مریم ادیب